Krok 1Wasze role w wyprawie

Każda odkrywczyni ma swoje zadanie. Możecie się nimi zamieniać co kraj - ale ktoś musi ich pilnować.

Krok 2Jak się gra

Tablica odznak

Bonus dla językowych główKącik językowy - jak to wymówić

Naciśnijcie głośniczek 🔊, a przeglądarka przeczyta nazwę rodzimym głosem. W każdym kraju brzmi inaczej! W nawiasach [ ] jest podpowiedź, jak to mniej więcej czytać po polsku. (Włączcie dźwięk. Działa online w telefonie i na tablecie.)

Krok 3 · serce wyprawyMapa skarbów - 12 miejsc

Każde miejsce to jedna karta: zdjęcie, opis, ciekawostka dla Was, ściągawka z zadaniem, osobna ciekawostka dla Taty i Mamy, foto-łowy, quiz i odnośniki. Idziemy po kolei, jak jedzie auto.

Szwajcaria · przystanek 1 🌉 fot. Wikimedia Commons

Lucerna i Most Kaplicowy

Kapellbrucke · Jezioro Czterech Kantonów

Pierwsze miasto wyprawy. Drewniany, kryty most zygzakiem przecina rzekę, a nad wodą stoi stara kamienna wieża. Stare miasto ma domy malowane w obrazki jak z bajki.

Ciekawostka dla WasTen most ma około 670 lat i jest najstarszym drewnianym krytym mostem w Europie. W 1993 roku prawie cały spłonął w jedną noc - i odbudowano go od nowa. W kamiennej wieży obok był kiedyś skarbiec, a nawet więzienie!

Ściągawka - zadanie

Policzcie trójkątne obrazy pod dachem mostu (jest ich cały rząd). Podajcie liczbę Tacie - jeśli się zgadza z Waszym liczeniem na głos, zadanie zaliczone.

Zdobyte! +20 odznaka: Strażniczka Mostu 🌉

Dla Taty i MamyLew Lucerneński niedaleko - Mark Twain nazwał go najsmutniejszym i najbardziej poruszającym kamieniem świata. Upamiętnia Gwardię Szwajcarską pomordowaną w Paryżu w 1792.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Most z wodą i wieżą w jednym kadrze.
• Najładniejsza malowana fasada w starym mieście.
• Łabędź na rzece Reuss.

Z czego zrobiony jest Most Kaplicowy?

Z drewna - i dlatego tak groźny był dla niego pożar. To najstarszy drewniany kryty most w Europie. +15 pkt jeśli zgadliście "drewno".

Mapa Wikipedia

Szwajcaria · przystanek 2 💎 fot. Wikimedia Commons

Turkusowe jezioro Brienz i wodospad Giessbach

Brienzersee · Giessbach · Iseltwald

Woda tu ma nierealny, turkusowy kolor. Nad brzegiem spada kaskadami wodospad Giessbach, a w wiosce Iseltwald jest słynny drewniany pomost.

Ciekawostka dla WasWoda jest turkusowa, bo lodowce w górach mielą skały na drobniutki "lodowcowy pył". Pył unosi się w wodzie i odbija światło na turkusowo - jak w basenie nie do uwierzenia. Do pomostu w Iseltwaldzie ludzie ustawiają się w kolejce, bo pokazano go w słynnym koreańskim serialu.

Ściągawka - zadanie

Znajdźcie kamień nad brzegiem i wrzućcie go tak, by policzyć, ile razy "odbije się kaczki" po wodzie. Każda odkrywczyni ma 3 próby - kto zrobi więcej odbić, wygrywa rundę.

Zdobyte! +20 odznaka: Odkrywczyni Turkusu 💎

Dla Taty i MamyGrandhotel Giessbach (1875) uratowala w latach 80. fundacja Sandoza; kolejka linowo-terenowa do hotelu z 1879 to najstarsza publiczna kolej tego typu w Europie.

Foto-lowy (+5 za kazde)

• Sam turkus wody z bliska (bez nieba w kadrze).
• Wodospad Giessbach z mostkiem.
• Pomost w Iseltwaldzie.

Dlaczego jezioro jest turkusowe?

Przez "lodowcowy pył" (małe cząstki startych skał) zawieszony w wodzie, który odbija światło. To nie barwnik - to góry! +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Szwajcaria · przystanek 3 💧 fot. Wikimedia Commons

Lauterbrunnen - dolina 72 wodospadów

Staubbach · Trummelbach

Wyobraźcie sobie dolinę z pionowymi ścianami skał, a z nich leci woda w kilkudziesięciu miejscach naraz. Jeden wodospad, Staubbach, spada prawie 300 metrów prosto z klifu.

Ciekawostka dla WasW tej jednej dolinie jest aż 72 wodospady! A wewnątrz góry ukryty jest Trummelbach - wodospad, do którego wjeżdża się windą w środku skały i słychać, jak woda z lodowców huczy w ciemności. Podobno ta dolina zainspirowała pisarza Tolkiena do wymyślenia elfickiej krainy Rivendell z "Władcy Pierścieni".

Ściągawka - zadanie

Stańcie pod wodospadem Staubbach i policzcie na głos, ile sekund kropla leci z góry na dół. Spróbujcie zgadnąć, czy to bardziej niż wysokość 3 wież kościoła.

Zdobyte! +20 odznaka: Mistrzyni Wodospadów 💧

Dla Taty i MamyTrummelbach to jedyne na świecie lodowcowe wodospady dostępne windą wewnątrz góry; odprowadzają wodę z lodowców Eiger-Monch-Jungfrau, nawet do 20 000 litrów na sekundę.

Foto-lowy (+5 za kazde)

• Staubbach na tle pionowej ściany.
• Zdjęcie, na którym widać więcej niż 3 wodospady jednocześnie.
• Krowa z dzwonkiem na łące.

Ile wodospadów jest w dolinie Lauterbrunnen?

Aż 72! Dlatego nazwa oznacza w przybliżeniu "same źródła". +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Szwajcaria · przystanek 4 🏔 fot. Wikimedia Commons

Grindelwald i ściana Eigeru

Region Jungfrau

Wioska leży dokładnie pod jedną z najsłynniejszych gór świata. Nad domami wznosi się ogromna, pionowa, ciemna ściana - to Eiger.

Ciekawostka dla WasPółnocna ściana Eigeru ma prawie 1800 metrów pionu - to wyżej niż 5 najwyższych wieżowców Warszawy postawionych jeden na drugim. Wspinacze nazywają ją "ściana grozy". Widok na nią macie za darmo, z dołu, z lodów w ręku.

Ściągawka - zadanie

Odszukajcie na ścianie Eigeru trzy różne kształty w skale (na przykład serce, twarz, smoka) i pokażcie je reszcie rodziny. Wyobraźnia się liczy!

Zdobyte! +20 odznaka: Pogromczyni Eigeru 🏔

Dla Taty i MamyPierwsze przejście ściany północnej - 1938. Kolej zębata na Jungfraujoch (1912) biegnie tunelem wykutym w Eigerze do najwyższej stacji kolejowej Europy (3454 m) - ale bilet to słynna "kolejka za 200", więc zostajemy na dole.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Cała ściana Eigeru w jednym kadrze.
• Domek z geraniami na oknach.
• Paralotnia nad doliną (jeśli lata).

Jak wspinacze nazywają północną ścianę Eigeru?

"Mordwand" - ściana grozy. To jedna z najtrudniejszych ścian Alp. +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Francja · przystanek 5 🚣 fot. Wikimedia Commons

Annecy - Wenecja Alp

Kanały · jezioro Annecy

Miasteczko, przez które płyną kanały z kwiatami na mostkach, a pośrodku stoi kamienny zamek wyglądający jak statek. Obok - jedno z najczystszych jezior Europy.

Ciekawostka dla WasJezioro Annecy jest tak czyste, że uchodzi za jedno z najczystszych w Europie - kiedyś było brudne, a mieszkańcy je uratowali. Zameczek na wysepce (Palais de l'Ile) ma kształt dziobu statku płynącego kanałem.

Ściągawka - zadanie

Znajdźcie most z kwiatami zwany Mostem Zakochanych (Pont des Amours) i zróbcie tam wspólne zdjęcie całej ekipy wyprawy.

Zdobyte! +20 odznaka: Wenecka Wioślarka 🚣

Dla Taty i MamyJezioro oczyszczono w latach 60. dzięki pionierskiemu, opasującemu brzegi systemowi kanalizacji - dziś podawane jako wzór ekologicznego ratowania akwenu.

Foto-lowy (+5 za kazde)

• Kanał z odbiciem kamienic w wodzie.
• Palais de l'Ile "statek".
• Łódka lub kajak na jeziorze.

Jak nazywają Annecy ze względu na kanały?

Wenecja Alp (albo Wenecja Sabaudii). +15 pkt.

Mapa Wikipedia

fot. Wikimedia Commons Francja · przystanek 6 🐎

Cirque du Fer-a-Cheval

baza Samoens · "podkowa" wodospadów

Gigantyczna ściana skał zakrzywiona w kształt podkowy, a z niej lecą wodospady - latem nawet kilkadziesiąt naraz. Płaska ścieżka dnem doliny prowadzi na sam koniec, zwany "Końcem Świata".

Ciekawostka dla Was"Fer-a-Cheval" po francusku znaczy "podkowa". Ta podkowa ma kilka kilometrów szerokości, a wiosną i wczesnym latem spada z niej nawet 30 wodospadów jednocześnie. Ostatnie miejsce szlaku nazywa się dosłownie "Bout du Monde" - Koniec Świata.

Ściągawka - zadanie

Policzcie, ile wodospadów uda Wam się zobaczyć naraz ze ścieżki. Kto poda liczbę bliższą prawdy (sprawdźcie razem), bierze punkt.

Zdobyte! +20 odznaka: Tropicielka Podków 🐎

Dla Taty i MamySamoens to jedyna wioska francuskich Alp objęta ochroną dzięki cechowi kamieniarzy (frahans) - stąd rzemieślnicy jeździli budować po całej Europie. Na rynku rośnie lipa posadzona w 1438 roku.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Cała "podkowa" ścian w jednym kadrze.
• Najwyższy wodospad, jaki znajdziecie.
• Tabliczka "Bout du Monde".

Co znaczy "Fer-a-Cheval"?

Podkowa - bo ściana skał jest zakrzywiona właśnie w taki kształt. +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Francja · przystanek 7 👑 fot. Wikimedia Commons

Bonneval-sur-Arc i Col de l'Iseran

Haute-Maurienne · Park Vanoise

Najdziksza część wyprawy. Kamienna wioska bez jednego współczesnego domu, a nad nią najwyższa asfaltowa przełęcz Alp - 2770 metrów, wyżej niż większość chmur.

Ciekawostka dla WasW Bonneval nie wolno wieszać na domach kabli, anten ani szyldów - dzięki temu wioska wygląda tak samo jak 200 lat temu. W górach mieszkają świstaki: gdy jeden zobaczy orła, gwiżdże głośno jak alarm i cała rodzina chowa się do norki. Col de l'Iseran (2770 m) to najwyższa droga asfaltowa w całych Alpach.

Ściągawka - zadanie

Na przełęczy Iseran zróbcie zdjęcie z tabliczką wysokości 2770 m i wykonajcie "taniec na dachu Alp". Nasłuchujcie też gwizdu świstaka - kto usłyszy pierwszy, dostaje bonus.

Zdobyte! +20 odznaka: Dach Alp 👑

Dla Taty i MamyPark Narodowy Vanoise (1963) to pierwszy park narodowy Francji - powstał, by uratować koziorożca alpejskiego, którego zostało wtedy zaledwie kilkadziesiąt sztuk.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Tabliczka "Col de l'Iseran 2770 m".
• Kamienny dach z łupka w Bonneval.
• Świstak albo jego norka.

Czego nie wolno wieszać na domach w Bonneval?

Kabli, anten i szyldów - żeby wioska wyglądała jak dawniej. +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Wlochy · przystanek 8 ⛰ fot. Wikimedia Commons

Mała Przełęcz św. Bernarda i Mont Blanc

Courmayeur · wjazd do Włoch

Przekraczacie granicę Francja-Włochy górą, darmową przełęczą z alpejskim jeziorkiem. Po włoskiej stronie, nad Courmayeur, góruje najwyższy szczyt Alp - Mont Blanc, czyli "Biała Góra".

Ciekawostka dla WasMont Blanc ma 4808 metrów - to najwyższa góra Alp. Od przełęczy św. Bernarda wzięły nazwę psy bernardyny, które kiedyś szukały ludzi zaginionych w śniegu. A ta słynna beczułka z napojem pod szyją psa? To tylko legenda z obrazków - naprawdę jej nie nosiły!

Ściągawka - zadanie

Złóżcie palce na tle Mont Blanc tak, jakbyście "trzymali" szczyt na dłoni (złudzenie perspektywy). Zróbcie to obie odkrywczynie.

Zdobyte! +20 odznaka: Wartowniczka Mont Blanc ⛰

Dla Taty i MamyNa szczycie przełęczy stoi rzymska kolumna Jowisza i najwyższy ogród botaniczny Chanousia (ok. 2170 m). Jedna z hipotez mówi, że tędy przeszedł Hannibal ze słoniami.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Mont Blanc w całej okazałości.
• Jeziorko na przełęczy.
• Pierwszy włoski szyld / tablica.

Czy bernardyny naprawdę nosiły beczułkę z napojem?

Nie - to legenda z obrazów i filmów. Psy ratowały ludzi, ale beczułka to wymysł artystów. +15 pkt za "nie".

Mapa Wikipedia

Wlochy · przystanek 9 🏰 fot. Wikimedia Commons

Wyspy Borromejskie na Jeziorze Maggiore

Stresa · Isola Bella · Isola dei Pescatori

Palmy, ciepłe jezioro i trzy małe wyspy. Na jednej stoi pałac z ogrodem w dziesięć tarasów, na drugiej - maleńka wioska rybaków. Płyniecie tam statkiem.

Ciekawostka dla WasIsola Bella to wyspa-statek: cała zaprojektowana tak, by z wody wyglądała jak wielki zielony okręt. Po ogrodzie spacerują prawdziwe białe pawie, a w pałacu jest sala w całości wyłożona muszlami i kamykami. To decyzja Rady Wyprawy: wchodzimy do pałacu czy zwiedzamy tylko z zewnątrz?

Ściągawka - zadanie

Wypatrzcie białego pawia i policzcie "oczka" na jego ogonie, gdy go rozłoży. Jeśli pawia nie ma - znajdźcie jego wizerunek w ogrodzie.

Zdobyte! +20 odznaka: Księżniczka Wysp 🏰

Dla Taty i MamyRodzina Borromeo buduje i posiada wyspy od XVII wieku; w pałacu nocował Napoleon. Publiczny prom z Piazza Marconi (16,90 EUR dorosły), nie prywatne motorówki.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Pałac na Isola Bella z wody.
• Biały paw (najtrudniejsze zdjęcie wyprawy!).
• Wioska rybaków na Isola dei Pescatori.

Jaki ptak spaceruje po ogrodzie Isola Bella?

Biały paw. +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Dolomity · przystanek 10 🌸 fot. Wikimedia Commons

Val di Funes - Santa Maddalena i grania Odle

Adolf-Munkel-Weg · Południowy Tyrol

Mały kościółek na zielonym wzgórzu, a za nim rząd ostrych, kamiennych szczytów jak zęby smoka. To jeden z najpiękniejszych widoków całej wyprawy - i Wasz "super szlak" pod ścianami.

Ciekawostka dla WasUwierzycie? Te ostre góry Dolomitów były kiedyś dnem ciepłego, tropikalnego morza! W skałach do dziś znajdują się skamieniałe koralowce i muszle sprzed 250 milionów lat. O zachodzie słońca skały robią się różowo-czerwone - miejscowi mówią na to "enrosadira".

Ściągawka - zadanie

Ustawcie się tak, by na jednym zdjęciu zmieścić kościółek Santa Maddalena i granię Odle za nim - to najsłynniejszy kadr Alp. Spróbujcie też znaleźć w skale kształt "smoczego grzbietu".

Zdobyte! +20 odznaka: Córka Dolomitów 🌸

Dla Taty i MamyDolomity to obiekt UNESCO; nazwa pochodzi od minerału dolomit (od geologa Deodata de Dolomieu). Szlak Adolf-Munkel-Weg pod ścianami Geisler/Odle należy do najpiękniejszych łatwych tras Dolomitów.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Kościółek + grania w jednym kadrze (kadr wyprawy!).
• Skamielina lub ciekawy kamień ze szlaku.
• Krowa albo koń na alpejskiej hali.

Czym było kiedyś miejsce, gdzie stoją Dolomity?

Dnem tropikalnego morza - dlatego są w nich skamieniałe koralowce. +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Austria · przystanek 11 🧊 fot. Wikimedia Commons

Droga Grossglockner i lodowiec Pasterze

Heiligenblut · Kaiser-Franz-Josefs-Hohe

Najwyższa droga Austrii wije się 36 zakrętami coraz wyżej, aż do miejsca, z którego widać ogromny lodowiec i najwyższy szczyt kraju. Po drodze na łąkach mieszkają świstaki.

Ciekawostka dla WasTa droga ma 36 serpentyn, czyli ostrych zakrętów "tam i z powrotem". Na końcu widać lodowiec Pasterze - wielką rękę lodu spływającą z góry. Niestety topnieje: tablice przy drodze pokazują, gdzie sięgał lód 100 lat temu - i jak bardzo się cofnął. Świstaki często podchodzą aż pod parking!

Ściągawka - zadanie

Liczcie serpentyny w górę (głośno, po kolei). Na górze wypatrzcie świstaka albo koziorożca. Dojedziecie do lodowca = zadanie zaliczone.

Zdobyte! +20 odznaka: Rycerka Lodowca 🧊

Dla Taty i MamyDroga (1935) to arcydzieło inżyniera Franza Wallacka; lodowiec Pasterze cofa się o kilkanaście metrów rocznie. Kościół w Heiligenblut z wieżą na tle Grossglocknera (3798 m) to ikoniczny kadr regionu.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Serpentyny drogi z góry.
• Lodowiec Pasterze.
• Świstak lub koziorożec.

Co dzieje się z lodowcem Pasterze?

Topnieje i cofa się każdego roku - tablice pokazują, gdzie sięgał dawniej. +15 pkt.

Mapa Wikipedia

Austria · przystanek 12 · finał 🌊 fot. Wikimedia Commons

Zell am See i wodospady Krimml

jezioro dla Was · najwyższy wodospad Austrii

Nagroda za cały trud: ciepłe jezioro z plażami, gdzie można się kąpać i pływać rowerkiem wodnym. Niedaleko - najwyższe wodospady Austrii, huczące 380 metrów w dół.

Ciekawostka dla WasWodospady Krimml mają 380 metrów - to jedne z najwyższych w Europie. Naukowcy odkryli, że drobna mgiełka z tych wodospadów pomaga ludziom lepiej oddychać - jakby naturalny inhalator! A woda w jeziorze Zell jest tak czysta, że ma jakość wody pitnej.

Ściągawka - zadanie finałowe

Wskoczcie (albo wejdźcie) do jeziora Zell - oficjalna kąpiel kończąca wyprawę. I policzcie swoje odznaki: kto ma komplet, zostaje Wielka Odkrywczynia Alp.

Zdobyte! +20 odznaka: Syrena z Zell 🌊

Dla Taty i MamyMgła wodna Krimml (aerozol) jest badana pod kątem łagodzenia astmy; jezioro Zell utrzymuje jakość wody pitnej. Dobry, spokojny dzień przed długim powrotem do Warszawy.

Foto-łowy (+5 za każde)

• Skok lub plusk w jeziorze Zell.
• Wodospad Krimml w całej wysokości.
• Wspólne zdjęcie "koniec wyprawy" z górami w tle.

Co dobrego robi mgiełka z wodospadów Krimml?

Pomaga lepiej oddychać - działa jak naturalny inhalator (badano to przy astmie). +15 pkt.

Mapa Krimml Wikipedia